Jarmark Jagielloński w Lublinie – atrakcje, program, historia

Jarmark Jagielloński w Lublinie to letni festyn kultury ludowej, który odbywa się co roku w sierpniu na Starym Mieście. W 2025 roku jego program objął koncerty, warsztaty rzemieślnicze, pokazy oraz nocne potańcówki przy muzyce tradycyjnej. To wydarzenie nawiązuje do historycznych jarmarków z czasów Jagiellonów. Więcej o atrakcjach i dziejach imprezy przeczytasz w naszym artykule.

Historia Jarmarku Jagiellońskiego

Lublin XV i XVI wieku żył rytmem jarmarków – jak mawiał profesor Henryk Samsonowicz. Największy z nich, na Zielone Święta, został ustanowiony przywilejem Władysława Jagiełły w 1392 roku. Początkowo miasto gościło tylko jedno takie wydarzenie, ale już w 1448 roku król Kazimierz Jagiellończyk, w podzięce za pomoc w walce z opozycją, rozszerzył ich liczbę do trzech i dał początek regularnym, wielodniowym spotkaniom handlowym. Ostatecznie odbywały się one cztery razy w roku – po jednym na każdą porę – a terminy wyznaczały dni: 2 lutego, Zielonych Świątek, 15 sierpnia i 28 października.

W dni jarmarczne gród nad Bystrzycą zamieniał się w międzynarodowe centrum wymiany towarów. Przybywali tu kupcy ze Lwowa, Gdańska, Krakowa, ale także z Anglii, Francji, Włoch, a nawet Persji i Turcji. Na straganach można było znaleźć sukno z Flandrii, perskie kobierce, węgierskie wina, futra z Litwy czy wschodnie korzenie. Ta handlowa potęga budowała pozycję Lublina przez stulecia, aż do schyłku jarmarków w XVII i XVIII wieku.

Współczesny festiwal swoją nazwą i duchem sięga do tamtych czasów. Przez trzy sierpniowe dni i noce Stare Miasto ponownie wypełnia się kolorowym tłumem, dźwiękami i rękodziełem, tworząc pomost między historyczną tradycją a jej żywą kontynuacją. To tu można dotknąć, powąchać i usłyszeć to, co przed wiekami wyznaczało miejski rytm.

Program i główne atrakcje festiwalu

Festiwal Re:tradycja – Jarmark Jagielloński łączy to, co u źródła kultury ludowej, z nowoczesną wrażliwością. Organizatorzy myślą o nim jak o wielkiej wystawie sztuki tradycyjnej – nie tylko ogląda się gotowe wyroby, ale też śledzi proces ich powstawania, rozmawia z twórcami i bierze udział w warsztatach. Ulice Starego Miasta przejmują wówczas artyści, muzycy i animatorzy, którzy z pełną świadomością kontynuują dawne rzemiosła.

Sztandarowym punktem były targi sztuki ludowej i rzemiosła. Na stoiskach spotykało się hafciarki, prządki, rzeźbiarzy, a nawet wytwórców tradycyjnych instrumentów. Można było nie tylko nabyć przedmioty tworzone ręcznie, lecz także podpatrzyć mistrzów przy pracy i stać się ich uczniem choćby na kilka godzin.

Scena Główna – koncerty i spektakle

Muzyka, prezentowana zarówno w wersji najbliższej tradycyjnym źródłom, jak i w śmiałych fuzjach z innymi gatunkami, należała do filarów programu. W 2025 roku na Scenie Głównej wystąpiły m.in. zespoły El Khat oraz GMM, a całość dopełniły spektakle teatralne, w tym pokaz norweskiej kompanii Kartellet, który wprowadził widzów w piątkowy wieczór potańcówek.

Warsztaty i pokazy rzemiosła

Warsztatowa część festiwalu przybliżała tajniki kilkudziesięciu technik – od garncarstwa i tkactwa, przez ciesielstwo, po zdobnicze formy charakterystyczne dla różnych regionów Polski i Europy Środkowo-Wschodniej. Uczestnicy mogli samodzielnie ulepić naczynie, wykonać fragment haftu czy spróbować gry na właśnie wykonanym instrumencie. Pokazy podkreślały unikalność wzornictwa i wysoką jakość ręcznej roboty, która w czasach masowej produkcji nabiera jeszcze większej wartości.

Dzięki obecności twórców z zagranicy jarmark otwierał okno na tradycje naszych sąsiadów. Obok polskich rzemieślników swoje wyroby prezentowali artyści m.in. z Ukrainy, Białorusi i krajów bałkańskich, co tworzyło barwną mozaikę styłów i technik.

Strefa rodzinna Podwórka Re:tradycji

Najmłodsi goście festiwalu mieli do dyspozycji specjalnie przygotowaną przestrzeń – Podwórka Re:tradycji. Animatorzy prowadzili tam zajęcia plastyczne, gry i zabawy inspirowane folklorem, a dzieci mogły poznać proste rzemiosła i muzyczne opowieści. Strefa ta była zaprojektowana tak, by w naturalny sposób rozbudzać ciekawość wobec tradycji.

Nocne potańcówki na Błoniach pod Zamkiem

Potańcówki to nieodłączny i cieszący się ogromnym zainteresowaniem element Jarmarku Jagiellońskiego. W 2025 roku dwie noce tancerze i tancerki przejmowali parkiet ustawiony na Błoniach pod Zamkiem, a wstęp – podobnie jak na cały festiwal – był bezpłatny. Każdy wieczór trwał od 20:30 do 1:00 i opierał się na autorskich zestawieniach kapel z różnych stron Polski i Europy.

Piątkowa potańcówka

Pierwszego wieczoru publiczność rozgrzała Orkiestra Dęta Zaburze – najstarsza wciąż działająca tradycyjna orkiestra z Roztocza, której początki sięgają 1926 roku. W jej repertuarze znalazły się oberki, polki, walce i fokstroty grane zarówno przez starszych muzykantów, jak i młodych fascynatów dawnych melodii. Po niej parkiet przejęło toruńskie agregandado & Skrzypkowie Dzielni, czerpiący z archiwalnej muzyki Kujaw, Pałuk, Kurpi i Szwecji – rozbrzmiewały tu m.in. kujawiaki, mazurki i kurpiowskie powolniaki.

Następnie Kapela Biskupianie zagrała melodie wielkopolskiej Biskupizny, regionu od wieków związanego z biskupami poznańskimi. Tańczono tu wiwata, przodka, równego i sibra, a każdy krok zdradzał bogatą tożsamość tego mikroregionu. Finał należał do Kapeli Ozimkowicza, która sięgnęła po muzykę z Pogórza Przemyskiego i Dynowskiego, uzupełnioną o tańce ukraińskie – odzwierciedlenie przygranicznego charakteru tych okolic.

Sobotnia potańcówka

Sobotę otworzył fiński zespół Rällä, wykonujący tradycyjny repertuar taneczny Ostrobotni Północnej. Wśród melodii dominowały schottis i polska – tańce ściśle związane z okolicami Oulu nad Zatoką Botnicką. Po nich na parkiet weszło Studio folkloru podlaskich Białorusinów „Żemerwa” – grupa, która z pasją odtwarza melodie podlaskie i poleskie, prowadząc tancerzy w parach, trójkach i korowodach.

Wędrowna Orkiestra Gimplów, w skrzypcowo-dętym zestawie, przywiozła ze sobą historię dwóch letnich tras po wschodniej Lubelszczyźnie. Charakterystyczny pomarańczowy Autosan i składany drewniany parkiet stały się jej znakiem rozpoznawczym, a repertuar inspirowany kapelami z Dzierążni, Majdanu Górnego czy Nowej Wsi nawiązywał do lokalnych tradycji. Na zakończenie zagrało Diabubu – harmonia trzyrzędowa, skrzypce i baraban zaserwowały starodawne mazurki, oberki, kujawiaki, polki i melodie żydowskie, osadzone w klimacie pogranicza łowicko-łęczyckiego oraz okolic Łodzi.

Informacje praktyczne

Festiwal Re:tradycja – Jarmark Jagielloński w 2025 roku odbył się w dniach 22–24 sierpnia na terenie Starego Miasta oraz Błoni pod Zamkiem w Lublinie. Udział we wszystkich wydarzeniach był bezpłatny. Poniżej przedstawiamy zestawienie godzin i głównych punktów programu z tamtej edycji – podobny układ czasowy zachowywany jest zwykle w kolejnych latach.

Przez trzy sierpniowe dni i noce Lublin zamienia się w stolicę żywej tradycji, a wstęp na wszystkie wydarzenia jest wolny.