Rothenburg ob der Tauber – co warto zobaczyć, atrakcje i historia

Rothenburg ob der Tauber to jedno z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast Europy, oferujące spacer po kompletnym pierścieniu XIV-wiecznych murów obronnych, zwiedzanie renesansowego ratusza oraz wizytę przy bajkowym zakątku Plönlein. Koniecznie trzeba też poznać legendę o burmistrzu, który w 1631 roku ocalił miasto, wypijając duszkiem 3-litrowy dzban wina. W dalszej części artykułu znajdziesz szczegółowy przegląd wszystkich atrakcji, praktyczne informacje o dojeździe i lokalnej kuchni.

Położenie i historia miasta

To malownicze miasto leży w Bawarii, w regionie Środkowa Frankonia, około 30 km na północny zachód od Ansbachu. Rozlokowało się na płaskowyżu nad rzeką Tauber, na wysokości 430 m n.p.m., a jego powierzchnia obejmuje 41,45 km². Zamieszkuje je około 10,9 tys. mieszkańców, co przy zachowanych murach tworzy wyjątkowo kameralną atmosferę. Do najbliższych dużych ośrodków należą Norymberga oddalona o 60 km na wschód, Stuttgart leżący 100 km na południowy zachód oraz Monachium, do którego jest stamtąd 170 km w kierunku południowo-wschodnim.

Dzieje Rothenburga ob der Tauber sięgają XII wieku – prawa miejskie uzyskał już w 1172 roku. W 1274 stał się miastem cesarskim, co zapoczątkowało okres dynamicznego rozwoju handlu. W XVI wieku był już znaczącym ośrodkiem, zamieszkiwanym w obrębie murów przez blisko 5500 osób. Przełomowym, tragicznym momentem okazał się 30 października 1631 roku, gdy podczas wojny trzydziestoletniej Rothenburg został zdobyty przez wojska cesarskie pod dowództwem Johanna von Tilly. Kolejna fala zniszczeń nadeszła w 1945 roku – nalot bombowy zdewastował wówczas około 30–40% zabudowy. Po wojnie prowadzono żmudną rekonstrukcję, finansowaną z datków od darczyńców z całego świata, o czym do dziś przypominają tabliczki wbudowane w mury.

Legenda i współczesne święto miasta

Z historycznymi wydarzeniami wiąże się najbardziej rozpoznawalna opowieść o Rothenburgu. Gdy katolickie wojska pod wodzą hrabiego Tilly zajęły miasto, jego los zdawał się przesądzony. Miejscowa legenda głosi jednak, że dowódca rzucił mieszkańcom wyzwanie – oszczędzi Rothenburg, jeśli któryś z nich wypije duszkiem potężny, trzylitrowy dzban pełen wina. Podjął się tego ówczesny burmistrz Nusch i ku zaskoczeniu najeźdźców wykonał karkołomne zadanie bezbłędnie.

Czyn burmistrza Nuscha w 1631 roku sprawił, że hrabia Tilly odstąpił od planów zrównania miasta z ziemią.

Na pamiątkę tamtego wydarzenia co roku organizuje się festiwal Meistertrunk, który przypada na okres Zielonych Świątek. W jego trakcie odgrywane są sceny historyczne, a miasto wypełniają koncerty i barwne imprezy plenerowe. Mieszkańcy traktują to wydarzenie jako oficjalne „Święto Ratowania Miasta”, co doskonale oddaje rangę tamtego wyczynu sprzed wieków.

Rynek i jego architektoniczne perły

Centralnym punktem jest Marktplatz, przy którym wznosi się renesansowy ratusz. Jego wieża pełni funkcję punktu widokowego – trzeba pokonać nieco ponad 200 schodów, a wstęp kosztuje 2,50 EUR. Z tarasu widać nie tylko układ starówki, ale też okoliczne wzgórza Frankonii. Obok stoi Tawerna Rajców, czyli Ratstrinkstube, która przyciąga uwagę mechanicznym zegarem. Codziennie między godziną 11 a 15 w okienkach po bokach tarczy ukazują się dwie figury i odgrywają słynną scenę ocalenia.

Tuż przy rynku działa jeden z najbardziej klimatycznych lokali w mieście. Cafe Einzigartig słynie z ręcznie wykonanych mebli i dodatków, które nadają wnętrzu niepowtarzalny charakter, a rano serwowane są tam śniadania cieszące się dużą popularnością. Blisko stąd także do Agnes Stüberl, restauracji w hotelu Eisenhut, z której tarasu rozpościera się widok na okolicę. W karcie znajdują się zarówno dania kuchni międzynarodowej, jak i specjały regionalne, na czele z Fränkische Käsespätzle, czyli szpeclami po frankońsku.

Jak smakuje lokalny przysmak?

Spacerując uliczkami, trudno nie natknąć się na witryny cukierni oferujących Schneeball, czyli „śnieżne kule”. To smażone na głębokim tłuszczu kruche ciasto formowane na kształt kuli, przypominające nieco polskie faworki. Podaje się je nie tylko posypane cukrem pudrem, ale też oblewane czekoladą, karmelem czy orzechową polewą. Ze względu na swoją kaloryczność i rozmiar, taka kulka potrafi zastąpić solidną przekąskę podczas całodniowego zwiedzania.

Najważniejsze atrakcje turystyczne

Poza rynkiem najczęściej fotografowanym miejscem pozostaje Plönlein. To niewielki plac otoczony szachulcową kamienicą z XIII wieku, małą fontanną oraz dwiema wieżami obronnymi – Kobolzeller Tor i Siebersturm. Całość wygląda jak żywcem wyjęta z baśniowej ilustracji. Kolejnym obowiązkowym punktem jest kościół św. Jakuba, którego budowę rozpoczęto w 1336 roku. Świątynia może poszczycić się jednymi z największych organów w całej Bawarii, a ich brzmienia można posłuchać podczas bezpłatnych koncertów.

Spacer wzdłuż murów i wież

Jedną z najciekawszych form zwiedzania stanowi przejście trasą na koronie murów obronnych. Ten system fortyfikacji liczy 2,5 km długości i obejmuje aż 46 wież. Po drodze mija się kolejne bramy, m.in. Burgtor, za którą rozciągają się ogrody Burggarten z punktem widokowym na panoramę starówki. Szlak jest dostępny przez cały dzień, a na jego spokojne pokonanie warto przeznaczyć około dwóch godzin.

Trasa wzdłuż murów mierzy 2,5 km, a na jej pełne przejście potrzeba około 2 godzin spokojnego marszu.

Po przekroczeniu Burgtoru warto zatrzymać się w ogrodach i odpocząć w cieniu drzew, podziwiając dolinę rzeki Tauber. To też doskonałe miejsce na zdjęcia o zachodzie słońca, gdy światło podkreśla czerwień dachówek i sylwetki wież. Wiele fragmentów murów nosi pamiątkowe tablice darczyńców, którzy sfinansowali powojenną odbudowę – nazwiska pochodzą z kilkudziesięciu krajów.

Muzea na starym mieście

Wizyta w Rothenburgu to również okazja, by odwiedzić kilka oryginalnych placówek muzealnych. Najwięcej emocji wzbudza Mittelalterliches Kriminalmuseum, mieszczące się w dawnych budynkach zakonnych, gdzie zgromadzono ponad 50 000 eksponatów dokumentujących dzieje sądownictwa. Są tam średniowieczne narzędzia tortur, maski wstydu oraz księgi opisujące prawo kościelne. Bilet wstępu kosztuje 9 EUR, a muzeum działa przez cały rok.

Zupełnie inny klimat oferuje Weihnachtsmuseum, czyli Muzeum Bożonarodzeniowe, uznawane za jedno z największych w Europie. Ekspozycja obejmuje ozdoby świąteczne z różnych epok, kalendarze adwentowe i pozytywki, a w sąsiedztwie funkcjonuje całoroczny sklep Kathe Wohlfahrt Weihnachtsdorf. Działa tu także RothenburgMuseum, przedstawiające dzieje miasta, oraz Alt-Rothenburger Handwerkerhaus, czyli Dom Rzemieślnika, gdzie można zobaczyć dawne warsztaty. Miłośników zabawek zainteresuje Puppen- und Spielzeugmuseum, a wielbicieli historii regionalnej – Schäfertanzmuseum.

Rothenburska pracownia kartograficzna

W kontekście lokalnego dziedzictwa kulturowego warto wspomnieć o rodzie Jungów, który od początku XVII wieku prowadził w mieście prężną pracownię kartograficzną i malarską. Założył ją w 1607 roku patrycjusz Johann Georg Jung senior, z czasem dołączyli do niego synowie – Johann Georg Jung junior oraz Georg Conrad Jung. Szczególnie ten ostatni, żyjący w latach 1612–1691, zapisał się jako współtwórca pionierskiej mapy Totius Germaniae Novum Itinerarium z 1641 roku, która jako jedna z pierwszych zbierała wszystkie znane szlaki i trakty komunikacyjne Europy Środkowej w jednolitej skali 1:485 000.

Pracownia wykonywała również zamówienia na potrzeby dworu saksońskiego oraz sporządziła jeden z pierwszych szczegółowych planów samego Rothenburga. Działalność kartograficzna Jungów trwała przez cały XVII wiek, a ich spuścizna liczy około trzydziestu różnych dzieł, obejmujących m.in. plany Würzburga czy mapy prowincji frankońskich.

Dojazd pociągiem oraz praktyczne porady

Rothenburg ob der Tauber znajduje się na trasie popularnego szlaku Romantische Straße, łączącego najpiękniejsze miasta południa Niemiec. Dla podróżnych korzystających z kolei wygodnym punktem startowym jest Norymberga, skąd codziennie kursuje około 18 pociągów. Średni czas przejazdu przy trasie o długości 65 km wynosi 1 godzinę 40 minut, choć najszybsze połączenia pokonują ten dystans w 1 godzinę 9 minut. W każdym przypadku konieczne są 2 przesiadki – nie ma bowiem bezpośredniego składu między tymi miastami.

Za planowanie podróży i rozkład jazdy odpowiada głównie państwowy przewoźnik DB, który udostępnia do wyboru połączenia obsługiwane przez pociągi ICE, IC oraz EC. Pierwszy skład ze stacji Nürnberg odjeżdża już o 02:22, a ostatni o 23:09. Cena biletu zaczyna się od 17,99 €, lecz przy rezerwacji z wyprzedzeniem można trafić na korzystniejsze taryfy. Dworzec kolejowy Rothenburg ob der Tauber leży około 10 minut spacerem od starówki, a kluczowa przesiadka realizowana jest zwykle na stacji Steinbach.

Jak poruszać się po mieście?

Historyczne centrum jest niemal całkowicie zamknięte dla ruchu samochodowego, a nieliczne parkingi ulokowane są poza murami. Wszystkie atrakcje znajdują się w odległości krótkiego spaceru od siebie, co czyni piesze zwiedzanie najwygodniejszym rozwiązaniem. Do pokonania krętych uliczek, odwiedzin targu i odpoczynku na schodach ratusza w zupełności wystarczy kilka godzin niespiesznej wędrówki. Wieczorem można dołączyć do wycieczki z nocnym strażnikiem, który przy świetle latarni opowiada anegdoty ze średniowiecza – spacery w języku angielskim startują codziennie o 20:00 spod ratusza.

Zwiedzanie z przewodnikiem w stroju nocnego strażnika odbywa się codziennie od kwietnia do grudnia, a udział kosztuje około 9 EUR.

Gdzie się zatrzymać i co zjeść?

W obrębie murów działa kilka klimatycznych pensjonatów i niedużych hoteli mieszczących się w zabytkowych kamienicach. Goście chwalą sobie kameralne obiekty takie, jak Gästehaus am Plönlein, oferujący raptem kilka apartamentów w sercu starówki. Dla zmotoryzowanych dobrą bazą wypadową bywają też miejscowości w austriackim Tyrolu, na przykład Lermoos z hotelem Larchenhof, z którego rozpościera się widok na masyw Zugspitze – podróż samochodem zajmuje jednak kilka godzin i sprawdza się raczej przy dłuższych pobytach łączonych z alpejskimi wycieczkami.

Poranna kawa w Cafe Einzigartig, obiad w Agnes Stüberl na tarasie z widokiem na dolinę oraz słodka Schneeball na deser – to sprawdzony plan kulinarny na jeden dzień. Warto także rozglądać się za eleganckimi szyldami reklamowymi, które w Rothenburgu są małymi dziełami sztuki – wykute w metalu, zdobione żłobieniami, zastępują współczesną reklamę zakazaną w przestrzeni staromiejskiej. Taki detal sprawia, że nawet zwykłe sklepowe witryny stają się częścią historycznej scenerii.