Pojezierze łęczyńsko włodawskie: lokalizacja, jeziora i atrakcje

Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie to kraina około 68 jezior krasowych i polodowcowych, rozległych torfowisk, lasów oraz rzek Wieprz i Bug. Warto odwiedzić ją dla piaszczystych plaż, sportów wodnych, spływów kajakowych, ścieżek przyrodniczych i zabytków Włodawy. Region obejmuje także Poleski Park Narodowy oraz część Transgranicznego Rezerwatu Biosfery „Polesie Zachodnie”.

Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie – lokalizacja i charakterystyka regionu

Pojezierze Łęczyńsko-Włodawskie leży w północno-wschodniej części województwa lubelskiego. Obejmuje przede wszystkim tereny powiatów łęczyńskiego i włodawskiego oraz fragment powiatu chełmskiego. Naturalne granice regionu wyznaczają Wieprz od zachodu i Bug od wschodu, a od południa rozciągają się Pagóry Chełmskie.

W tej części Polesia znajduje się około 68 jezior. Ich dokładna liczba może się zmieniać, ponieważ część niewielkich akwenów zarasta i stopniowo przekształca się w torfowiska. Jeziora regionu mają pochodzenie krasowe i polodowcowe, a ich skupienie jest wyjątkowe w skali kraju. Uznaje się je za jedne z najstarszych jezior na Niżu Środkowoeuropejskim.

Jeziora krasowe i polodowcowe, bagna oraz torfowiska tworzą na Pojezierzu Łęczyńsko-Włodawskim rzadki układ przyrodniczy, którego nie spotyka się w wielu miejscach Polski.

Płaski teren utrudnia odpływ wody, a płytkie położenie wód gruntowych sprzyja powstawaniu mokradeł. Podczas wiosennych roztopów i długotrwałych opadów część łąk oraz torfowisk może zostać zalana. W krajobrazie występują torfowiska niskie, przejściowe i wysokie, a także rzadkie torfowiska węglanowe, między innymi Bagno Bubnów.

Na stosunki wodne regionu wpłynęły również dawne próby melioracji i osuszania terenów. W latach 1954–1961 zbudowano około 140 km Kanału Wieprz-Krzna. Zmiany hydrologiczne, naturalne zarastanie i rozwój torfowisk sprawiają, że niektóre jeziora zmniejszają swoją powierzchnię, a część płytkich akwenów stopniowo zanika. Czy właśnie ta zmienność nie jest jednym z powodów, dla których region tak dobrze pokazuje naturalne procesy zachodzące na mokradłach?

Wieprz i Bug mają znaczenie nie tylko dla przyrody. Obie rzeki przyciągają kajakarzy i wędkarzy, oferując warunki do organizacji spływów o różnym charakterze. Ich dopływy uzupełniają sieć wodną, która pozwala poznawać Polesie z perspektywy kajaka.

Najpiękniejsze jeziora Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego

Jeziora są główną atrakcją turystyczną regionu. Nad większymi akwenami działają kąpieliska, wypożyczalnie sprzętu wodnego, pola namiotowe i ośrodki wypoczynkowe. Dzikie jeziora otoczone szuwarami i torfowiskami mają natomiast dużą wartość przyrodniczą oraz są ostoją ptactwa wodnego.

Największym akwenem jest Jezioro Uściwierz, którego powierzchnia wynosi około 284,1 ha. Wśród jezior rekreacyjnych wyróżniają się Białe, Piaseczno, Łukcze, Zagłębocze, Krasne, Rogóźno i Bialskie. Poniższa tabela przedstawia wybrane akweny wraz z ich powierzchnią i maksymalną głębokością.

Jezioro Uściwierz

Jezioro Uściwierz jest największym jeziorem Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego. Rozległy, płytki akwen otaczają łąki, torfowiska i szuwary, dlatego jego brzegi zachowały naturalny charakter. To dobre miejsce dla wędkarzy oraz osób zainteresowanych obserwacją ptaków.

W pobliżu można dostrzec gatunki związane z mokradłami. Ograniczona infrastruktura turystyczna sprawia, że jezioro wybierają przede wszystkim osoby szukające ciszy i kontaktu z przyrodą.

Jezioro Białe

Jezioro Białe Włodawskie znajduje się w Okunince i należy do najpopularniejszych kąpielisk regionu. Powierzchnia akwenu wynosi około 106,4 ha, a maksymalna głębokość sięga 33,6 m. Piaszczyste plaże, pomosty, wypożyczalnie sprzętu wodnego i promenada przyciągają rodziny oraz miłośników aktywnego wypoczynku.

W sezonie letnim okolica jest bardzo żywa. Działają tu punkty gastronomiczne, baza noclegowa, wypożyczalnie rowerów wodnych i szkółki sportów wodnych. Osoby szukające spokoju mogą wybrać mniej uczęszczane fragmenty brzegu lub przyjechać poza najbardziej obleganymi weekendami.

Jezioro Piaseczno

Jezioro Piaseczno jest najgłębszym akwenem Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego. Jego maksymalna głębokość wynosi 38,8 m, a powierzchnia to około 86 ha. Przejrzysta woda, piaszczyste dno i leśne otoczenie sprzyjają kąpielom, nurkowaniu oraz żeglowaniu.

Nad jeziorem znajdują się plaża, pomost, wypożyczalnie sprzętu wodnego i baza żeglarska. W okolicy wytyczono ścieżki spacerowe oraz trasy rowerowe, a osoby szukające mocniejszych wrażeń mogą skorzystać z lokalnych atrakcji rekreacyjnych.

Jezioro Łukcze

Jezioro Łukcze ma powierzchnię około 56,5 ha i maksymalną głębokość 8,9 m. Nad piaszczystą plażą działają ośrodki wypoczynkowe, wypożyczalnie kajaków, łodzi wiosłowych i rowerów wodnych. Akwen jest chętnie wybierany przez rodziny oraz osoby, które chcą połączyć kąpiel z wędkowaniem.

Jezioro Zagłębocze

Jezioro Zagłębocze leży w otulinie Poleskiego Parku Narodowego. Ma około 59 ha powierzchni i 25 m głębokości. Kameralna plaża, możliwość wypożyczenia sprzętu wodnego oraz bliskość terenów chronionych sprzyjają spokojnemu wypoczynkowi.

Jezioro Krasne

Jezioro Krasne osiąga około 75,9 ha powierzchni i 33 m głębokości. Nad brzegiem znajdują się plaża, pomost, ośrodki wypoczynkowe oraz punkty gastronomiczne. Akwen nadaje się do kąpieli i wędkowania, lecz przy korzystaniu z głębszych partii należy zachować ostrożność.

Jezioro Rogóźno

Rogóźno ma około 57,1 ha powierzchni i 25,4 m głębokości. Jest cenione przez wędkarzy, a przy brzegu znajdują się pomost, niewielka plaża i wypożyczalnia sprzętu rekreacyjnego. Leśne otoczenie zachęca także do spacerów i wycieczek rowerowych.

Atrakcje turystyczne Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego

Pojezierze łączy wypoczynek nad wodą z poznawaniem historii i kultury Polesia. Włodawa jest jednym z najważniejszych punktów na mapie regionu. Miasto zachowało zabytki związane z tradycją polską, żydowską i prawosławną, w tym dawną synagogę, cerkwie i kościoły.

W okolicznych miejscowościach można zobaczyć drewnianą zabudowę, tradycyjne wsie i obiekty związane z lokalnym rzemiosłem. Popularnością cieszą się też cykliczne wydarzenia kulinarne oraz festiwale rybne, podczas których prezentowane są dania z ryb słodkowodnych i produkty regionalne.

Na uwagę zasługują również:

• Sobiborski Park Krajobrazowy z leśnymi szlakami pieszymi i rowerowymi,
• drewniana unicka cerkiew oraz skansen budownictwa ludowego w Holi,
• późnobarokowy kościół w Ostrowie Lubelskim,
• ruiny zamku w Zawieprzycach,
• stawy hodowlane w okolicach Sosnowicy, Pieszowoli i Starego Brusa.

Rezerwaty i parki – ochrona unikalnych siedlisk

Znaczna część Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego jest objęta ochroną. Występują tu Poleski Park Narodowy, Poleski Park Krajobrazowy, Park Krajobrazowy Pojezierze Łęczyńskie, Sobiborski Park Krajobrazowy i Nadwieprzański Park Krajobrazowy. Uzupełniają je rezerwaty przyrody oraz obszary Natura 2000.

W 2012 roku Poleski Park Narodowy, Sobiborski Park Krajobrazowy, Park Krajobrazowy Pojezierze Łęczyńskie, Lasy Włodawskie i Lasy Parczewskie włączono do Transgranicznego Rezerwatu Biosfery „Polesie Zachodnie”. Obszar ten obejmuje tereny Polski, Białorusi i Ukrainy, tworząc międzynarodową strefę ochrony mokradeł, lasów i jezior.

Poleski Park Narodowy

Poleski Park Narodowy utworzono w 1990 roku. Chroni torfowiska, bagna, jeziora i lasy, które są siedliskiem żurawi, orlików krzykliwych, bobrów, wydr oraz wielu gatunków płazów i gadów.

Przez park prowadzą ścieżki przyrodnicze i edukacyjne. Na trasach znajdują się drewniane kładki, punkty obserwacyjne i miejsca pozwalające przyjrzeć się roślinności mokradeł bez niszczenia delikatnych siedlisk.

Warto odwiedzić Ośrodek Dydaktyczno-Muzealny w Urszulinie. Podczas spacerów można zobaczyć między innymi rosiczki, bagno zwyczajne, wełniankę, trzciny i liczne gatunki mchów.

W granicach parku znajdują się między innymi jeziora Łukie, Moszne, Kraśne i Długie. Rezerwatami objęto natomiast między innymi Jeziora Świerszczowskie i Brzeziczno.

Aktywności turystyczne – co można robić na Pojezierzu?

Region oferuje wiele sposobów na aktywny wypoczynek. Nad jeziorami można pływać, żeglować, nurkować, uprawiać windsurfing i korzystać z rowerów wodnych. Wieprz i Bug są wybierane przez osoby planujące spływy kajakowe, a liczne jeziora przyciągają wędkarzy.

• spływy kajakowe po Wieprzu, Bugu i ich dopływach,
• kąpiele oraz plażowanie nad jeziorami rekreacyjnymi,
• żeglowanie, windsurfing i pływanie na sprzęcie wodnym,
• wędkowanie z zachowaniem lokalnych zasad i wymaganych zezwoleń,
• nurkowanie w przejrzystych wodach Jeziora Białego i Piaseczna,
• wycieczki piesze oraz rowerowe po lasach, łąkach i okolicach mokradeł.

Turystyka piesza i rowerowa

Szlaki piesze i rowerowe prowadzą w pobliżu jezior, lasów, łąk oraz terenów chronionych. Zróżnicowana długość tras pozwala zaplanować zarówno krótki spacer, jak i kilkudniową wyprawę z noclegiem w gospodarstwie agroturystycznym lub na polu namiotowym.

Wycieczkę najlepiej dopasować do charakteru odwiedzanego miejsca. Okolice popularnych jezior oferują więcej usług i infrastruktury, natomiast trasy w pobliżu torfowisk wymagają respektowania oznakowania oraz zakazu schodzenia z wyznaczonych ścieżek.

Fauna i flora Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego

Jeziora, torfowiska, lasy i łąki tworzą warunki dla dużej różnorodności biologicznej. Na Pojezierzu występuje ponad 200 gatunków ptaków, wśród nich żurawie, bąki i orliki krzykliwe. W pobliżu wód można spotkać także bobry, wydry, sarny, jelenie oraz liczne płazy i gady.

Roślinność mokradeł reprezentują pałki, trzciny, grzybienie, rosiczki, bagno zwyczajne i wełnianka. W lasach rosną sosny, dęby i olchy, a na wilgotnych siedliskach pojawiają się rzadkie gatunki storczyków. Zarastające jeziora, torfowiska i szuwary są ważnymi miejscami rozrodu oraz żerowania wielu zwierząt.

Ochrona tych siedlisk ma znaczenie dla zachowania przyrodniczego charakteru regionu. Podczas wycieczek należy korzystać z wyznaczonych tras, nie płoszyć zwierząt i nie schodzić z kładek na tereny podmokłe.