Pojezierze Myśliborskie to mezoregion w województwie zachodniopomorskim, znany z licznych jezior, lasów, polodowcowych wzgórz i rozwijającej się sieci tras rowerowych. Warto odwiedzić tu Myślibórz, Barlinek, Chojnę, Moryń, Lipiany oraz okolice Cedyni i Trzcińska-Zdroju – zarówno dla przyrody, jak i zabytków oraz aktywnego wypoczynku.

Pojezierze Myśliborskie – jeziora, przyroda i atrakcje regionu

Pojezierze Myśliborskie – lokalizacja i charakterystyka

Pojezierze Myśliborskie leży w północno-zachodniej Polsce, w obrębie Pojezierza Zachodniopomorskiego. Jest mezoregionem o powierzchni znacznie większej niż podane wcześniej 4406,84 ha. Ta liczba nie opisuje całego Pojezierza Myśliborskiego i nie powinna być używana jako jego powierzchnia.

Granice regionu wyznaczają między innymi doliny Odry, Płoni i Myśli. Teren ma polodowcową rzeźbę. Występują tu pagórki morenowe, rynny jeziorne, doliny rzeczne, torfowiska oraz rozległe kompleksy leśne.

Polodowcowe wzgórza, czyste jeziora i duże kompleksy leśne sprawiają, że Pojezierze Myśliborskie łączy walory przyrodnicze z warunkami do turystyki wodnej, pieszej i rowerowej.

W krajobrazie wyróżniają się Puszcza Barlinecka i Puszcza Piaskowa. Część obszarów objęto ochroną w ramach sieci Natura 2000, parków krajobrazowych i rezerwatów przyrody. Region obejmuje także cenne mokradła, łąki ramienicowe oraz murawy kserotermiczne.

Najważniejsze miasta regionu

Podczas planowania wyjazdu warto uwzględnić kilka miejscowości położonych na Pojezierzu Myśliborskim i w jego najbliższym otoczeniu:

• Myślibórz,
• Chojna,
• Barlinek,
• Cedynia,
• Lipiany,
• Moryń,
• Trzcińsko-Zdrój,
• Pyrzyce.

Jeziora Pojezierza Myśliborskiego

Jeziora są największym atutem regionu. Można nad nimi plażować, pływać, wędkować, uprawiać kajakarstwo i żeglarstwo albo po prostu spacerować pośród lasów. Na mapie Pojezierza Myśliborskiego znajdują się między innymi:

• Jezioro Myśliborskie,
• Jezioro Morzycko,
• Jezioro Barlineckie,
• Jezioro Karskie Wielkie,
• Jezioro Chłop,
• Jezioro Dłużec,
• Jezioro Będzin,
• Jezioro Jezierzyca,
• Jezioro Sitno Wielkie.

W regionie występują także mniejsze zbiorniki, stawy i oczka wodne. Są one ważnym miejscem rozrodu płazów oraz żerowania ptaków wodnych. Charakter akwenu może zmieniać się na krótkim dystansie – od otwartych, łatwo dostępnych brzegów po ciche zatoki otoczone trzcinowiskami.

Jezioro Myśliborskie

Jezioro Myśliborskie należy do najbardziej rozpoznawalnych akwenów regionu. W jego pobliżu rozwija się infrastruktura rekreacyjna, obejmująca kąpieliska, miejsca wypoczynku i zaplecze dla sportów wodnych.

To dobry kierunek dla osób, które chcą połączyć pobyt nad wodą ze zwiedzaniem Myśliborza. W sezonie można korzystać z rejsów, wypożyczalni sprzętu oraz tras spacerowych prowadzących w stronę lasów i innych jezior.

Jezioro Morzycko

Jezioro Morzycko wyróżnia się dużą powierzchnią i malowniczym położeniem w pobliżu Morynia. Akwen sprzyja żeglarstwu, kajakarstwu oraz wypoczynkowi na plaży. Brzegi jeziora są także dobrym miejscem do obserwacji krajobrazu i fotografowania.

Jezioro Karskie Wielkie

Jezioro Karskie Wielkie przyciąga osoby szukające spokojniejszych miejsc nad wodą. Otoczenie zbiornika tworzą lasy, pola i niewielkie miejscowości, dlatego można tu połączyć odpoczynek z pieszą lub rowerową wycieczką.

Jezioro Jezierzyca

Jezioro Jezierzyca ma urozmaiconą linię brzegową z zatokami i półwyspami. Okolica sprzyja spacerom, rekreacji oraz krótkim wycieczkom rowerowym.

W sezonie letnim można korzystać z kąpieli, pływania i sprzętu wodnego. Przed wejściem do wody trzeba sprawdzić lokalne oznaczenia kąpieliska oraz aktualne zasady bezpieczeństwa.

Jezioro Sitno Wielkie

Jezioro Sitno Wielkie jest chętnie wybierane przez wędkarzy. W jego wodach występują między innymi płocie, liny, leszcze, okonie, szczupaki i węgorze.

Wokół akwenu rozciągają się tereny leśne, które mogą zainteresować także grzybiarzy i osoby szukające spokojnego kontaktu z przyrodą. Połów wymaga przestrzegania obowiązujących przepisów oraz posiadania wymaganych zezwoleń.

Rezerwaty i ochrona przyrody

Przyrodniczą różnorodność Pojezierza Myśliborskiego chronią parki krajobrazowe, obszary Natura 2000 oraz rezerwaty. Występują tu podmokłe łąki, torfowiska, buczyny, grądy, murawy kserotermiczne i siedliska związane z jeziorami.

Rezerwat przyrody Tchórzyno

Rezerwat przyrody Tchórzyno chroni cenne siedliska podmokłe, torfowiska i fragmenty lasów. To miejsce ważne dla zachowania roślin związanych z wilgotnym podłożem oraz zwierząt korzystających z niewielkich zbiorników wodnych.

Rezerwat przyrody Bielinek

Rezerwat przyrody Bielinek znajduje się w Cedyńskim Parku Krajobrazowym. Chroni jedyne naturalne stanowisko dębu omszonego w Polsce. Ciepłe, nasłonecznione zbocza nad Odrą sprzyjają występowaniu roślinności o charakterze kserotermicznym.

Rezerwat przyrody Jezioro Jasne

Rezerwat przyrody Jezioro Jasne obejmuje cenny akwen i jego najbliższe otoczenie. Ochroną objęto siedliska wodne oraz roślinność zależną od specyficznych warunków jeziornych. Podczas wizyty należy poruszać się zgodnie z oznaczeniami i nie schodzić z wyznaczonych tras.

Flora i fauna Pojezierza Myśliborskiego

Podmokłe łąki i torfowiska są miejscem występowania rzadkich roślin. Można spotkać tu między innymi storczyki, w tym lipiennika Loesela, a także gatunki związane z czystymi wodami i wilgotnym podłożem.

Lasy dostarczają siedlisk dla licznych ptaków, ssaków i bezkręgowców. Jesienią przyciągają grzybiarzy, natomiast latem można znaleźć w nich jagody.

Wśród płazów wyróżnia się kumak nizinny. Jego obecność wiąże się z płytkimi zbiornikami i oczkami wodnymi, w których może się rozmnażać.

W wodach regionu występują między innymi kozy pospolite i głowacze białopłetwe. Ochrona tych ryb wymaga utrzymania dobrej jakości wód, zachowania naturalnych brzegów oraz kontroli połowów.

Sporty wodne i wypoczynek nad jeziorami

Pojezierze Myśliborskie daje wiele możliwości aktywnego spędzania czasu nad wodą. Na większych jeziorach działają przystanie, kąpieliska i wypożyczalnie sprzętu.

• żeglarstwo i rejsy turystyczne,
• kajakarstwo i spływy rzekami,
• pływanie na deskach SUP,
• wycieczki rowerami wodnymi,
• wędkarstwo,
• plażowanie i rodzinny wypoczynek.

Rzeki Myśla, Płonia, Tywa, Rurzyca, Słubia i Kłodawka tworzą sieć interesującą dla kajakarzy. Przed rozpoczęciem spływu trzeba sprawdzić poziom wody, przeszkody na trasie oraz zasady obowiązujące na konkretnym odcinku.

Aktywna turystyka i szlaki rowerowe

Turystyka rowerowa rozwija się w całym regionie. Trasy prowadzą przez okolice jezior, lasy, miejscowości historyczne i obszary chronione. Przy planowaniu przejazdu przydatna jest aplikacja Pomorze Zachodnie, która pomaga znaleźć przebieg tras, miejsca odpoczynku i atrakcje położone w pobliżu.

Ważnym przedsięwzięciem jest projekt Trasy Rowerowej Berlin–Szczecin–Kołobrzeg, realizowany w ramach programu Interreg VI A na lata 2021–2027. Założono między innymi opracowanie przebiegu i oznakowania trasy, wspólną promocję oraz uzupełnienie infrastruktury po obu stronach granicy na odcinku o łącznej długości 9,7 km. Projekt jest realizowany od 1 lutego 2024 roku do 31 stycznia 2027 roku, a jego całkowita wartość wynosi 4 999 999,86 euro.

Transgraniczne wydarzenia rowerowe mają zachęcać mieszkańców Polski i Niemiec do wspólnego poznawania pogranicza. Rozwijane są także trasy związane z EuroVelo 13, czyli Szlakiem Żelaznej Kurtyny, oraz sieć miejsc przyjaznych rowerzystom.

W ramach projektu ICTr-CE, realizowanego w latach 2023–2026, rozwijana jest oferta turystyczna na trasie EuroVelo 13. Całkowita wartość przedsięwzięcia wynosi 2 671 820 euro, a udział środków unijnych sięga 80 procent.

Szlaki rowerowe łączą jeziora, lasy i zabytkowe miejscowości. Projekty polsko-niemieckie zwiększają liczbę oznakowanych odcinków, rozwijają infrastrukturę i ułatwiają planowanie wycieczek w aplikacji Pomorze Zachodnie.

Wśród tras pieszych i rowerowych znajdują się między innymi szlaki Nadodrzański, Równiny Wełtyńskiej i Pojezierza Myśliborskiego, Wzgórz Morenowych, Puszczy Barlineckiej oraz Pojezierza Trzcińskiego. Ciekawym kierunkiem jest także szlak rowerowy Chojeńskich Jezior.

Ciekawe miejsca i zabytki

Lipiany i Półwysep Storczyków

Lipiany zachowały średniowieczny układ ulic, fragmenty murów obronnych, miejskie bramy, kościół z XIII wieku i ratusz z barokowymi akcentami. Najbardziej charakterystycznym miejscem jest Półwysep Storczyków, położony między wodami jezior Wądół i Kościelne.

Na półwysep prowadzi wąski pas lądu. Według badań archeologicznych już w VIII wieku znajdował się tu gród związany z plemieniem Pyrzyczan. Dziś można spacerować pośród zieleni i wejść na drewnianą wieżę widokową na Górze Grodowej.

Myślibórz

Myślibórz jest jednym z najważniejszych ośrodków regionu. W mieście można zobaczyć kolegiatę Jana Chrzciciela, Bramę Pyrzycką, kaplicę św. Gertrudy, ratusz i Park Armii Krajowej. Zwiedzanie warto połączyć ze spacerem nad Jeziorem Myśliborskim.

Chojna i Cedynia

Chojna przyciąga gotycką zabudową, miejskimi murami i historycznymi świątyniami. Cedynia jest ważnym punktem na mapie zachodniej części regionu, szczególnie dla osób zainteresowanych historią pogranicza oraz krajobrazem doliny Odry.

Swobnica i Dolina Miłości

W Swobnicy znajdują się ruiny XIII-wiecznego zamku joannitów. Obiekt przypomina o średniowiecznej historii regionu i dawnym znaczeniu miejscowości położonych przy szlakach handlowych.

Dolina Miłości w Zatoni Dolnej to park krajobrazowy z alejami, punktami widokowymi i pagórkowatym terenem nad Odrą. Jest dobrym miejscem na spacer, fotografowanie i spokojną wycieczkę poza głównymi ośrodkami turystycznymi.

Kultura i literatura regionu

Pojezierze Myśliborskie pojawia się w twórczości Zbigniewa Nienackiego, autora serii o Panu Samochodziku. W powieści „Księga strachów” region stał się tłem przygodowej historii, łączącej zagadkę, lokalne dzieje i krajobraz zachodniej Polski.

Literackie inspiracje stały się punktem wyjścia dla filmu dokumentalnego „Śladami Pana Samochodzika – Pojezierze Myśliborskie”. Twórcy odwiedzili między innymi Myślibórz, Chojnę, Moryń, Cedynię, Trzcińsko-Zdrój, Warnice i Dolsk. Rozmowy z regionalistami oraz ujęcia zabytków pokazują, jak historia i krajobraz mogły wpłynąć na wyobraźnię pisarza.

Nie wszystkie literackie miejsca mają jednoznaczne odpowiedniki w rzeczywistości. Jezioro Jasień, pałac Haubitzów czy obserwatorium mogą być połączeniem kilku lokalnych motywów i swobodnej kreacji autora. Dzięki temu książka zachęca do samodzielnego odkrywania miejsc, nawet jeśli nie da się ich wskazać z pełną pewnością.

Baza noclegowa i turystyczna regionu

Oferta noclegowa obejmuje hotele, pensjonaty, gospodarstwa agroturystyczne, pola namiotowe i kempingi. Najwięcej możliwości znajdziemy w pobliżu większych jezior oraz w miastach takich jak Myślibórz, Barlinek, Moryń i Chojna.

Rodziny mogą wybierać obiekty położone przy kąpieliskach i plażach. Osoby nastawione na rowerowe zwiedzanie powinny szukać noclegów z bezpiecznym miejscem na przechowanie sprzętu. Gospodarstwa agroturystyczne pozwalają połączyć wypoczynek z domowym wyżywieniem i pobytem blisko lasu.

• wypożyczalnie kajaków, desek SUP i rowerów wodnych,
• kąpieliska oraz plaże nad większymi jeziorami,
• trasy piesze i rowerowe prowadzące przez lasy i miejscowości zabytkowe,
• gospodarstwa agroturystyczne z noclegami i wyżywieniem,
• przystanie oraz ośrodki rekreacyjne nad jeziorami.

Pojezierze Myśliborskie można zwiedzać o każdej porze roku. Latem dominują kąpieliska i sporty wodne, jesienią leśne spacery, a wiosną obserwacja roślin i ptaków. Zimą region pokazuje spokojniejsze oblicze, szczególnie na mało uczęszczanych trasach w pobliżu jezior i lasów.