Ile pięter ma Pałac Kultury i Nauki?

Pałac Kultury i Nauki ma 46 kondygnacji, w tym dwie podziemne. Całkowita wysokość gmachu sięga 237 metrów, a do dyspozycji użytkowników pozostaje aż 3288 pomieszczeń. Zapraszam do lektury – poniżej znajdziesz znacznie więcej konkretów i zaskakujących wątków.

Czy znasz wszystkie liczby związane z Pałacem?

Warszawski wieżowiec od dziesięcioleci przyciąga wzrok nie tylko bryłą, ale i zestawem rekordowych parametrów. Za projekt odpowiadał radziecki architekt Lew Rudniew, który wraz z zespołem sięgnął po wzorce moskiewskich wysokościowców – przede wszystkim Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego. Efektem jest konstrukcja o 46 kondygnacjach i wysokości 237 metrów (wraz ze wspornikiem antenowym dodanym w 1994 roku). Bez iglicy budynek mierzy 187,68 metra.

Skala inwestycji robi wrażenie nawet dziś. Podczas budowy zużyto około 40 milionów cegieł i 26 tysięcy ton stali. Kubatura gmachu przekracza 817 tysięcy metrów sześciennych, a łączna powierzchnia użytkowa to 123 084 metry kwadratowe. W czasach PRL-u podkreślano, że energia elektryczna pobierana przez obiekt odpowiada zapotrzebowaniu 30-tysięcznego miasteczka.

Prezentujemy najważniejsze liczby opisujące ten monumentalny gmach:

Jak ewoluowała wysokość i wygląd budowli?

Pierwotna wysokość Pałacu – liczona do szczytu iglicy – wynosiła 230,68 metra. W 1994 roku konstrukcję na szczycie podwyższono, dodając wspornik antenowy, co zwiększyło całkowity wymiar do 237 metrów. Mimo to budynek przestał być najwyższy w kraju: w 2021 roku tytuł przejął Varso Tower ze swoimi 310 metrami.

Pierwotna wysokość i zmiana z 1994 roku

Dodanie wspornika antenowego było zabiegiem czysto technicznym, ale wpłynęło na oficjalne dane. W momencie oddania do użytku w 1955 roku budowla plasowała się na drugim miejscu w Europie – ustępując jedynie moskiewskiemu uniwersytetowi. Dziś w skali kontynentu zajmuje odległą, 19. pozycję.

Zegar Milenijny – tarcze widoczne z daleka

Charakterystyczny akcent na wieży pojawił się w sylwestrową noc z 2000 na 2001 rok. Zegar Milenijny zamontowano na wysokości około 165 metrów, a każda z jego czterech tarcz ma 6 metrów średnicy. To trzeci co do wielkości czasomierz wieżowy w Europie i jeden z najwyżej umieszczonych tego typu mechanizmów na świecie.

Wskazówka godzinowa mierzy 2,7 metra, minutowa – 3,54 metra, a waga pojedynczej tarczy z mechanizmem sięga 450 kilogramów. Na wszystkich cyferblatach widnieje syrenka warszawska. Sponsorem przedsięwzięcia była Telekomunikacja Polska SA, a replika zegara znajduje się również w holu głównym PKiN.

Co można znaleźć wewnątrz tego kolosa?

Budynek od początku pełnił wiele funkcji – kulturalnych, administracyjnych i naukowych. Dziś mieszczą się w nim cztery teatry (Teatr Studio, Teatr Dramatyczny, Lalka, 6. piętro), kino Kinoteka, Muzeum Techniki (obecnie Narodowe Muzeum Techniki) oraz Muzeum Ewolucji Instytutu Paleobiologii PAN. Nie brakuje też instytucji publicznych: swoje siedziby mają tu Rada m.st. Warszawy, władze Polskiej Akademii Nauk oraz uczelnia Collegium Civitas.

Sala Kongresowa – scena gwiazd i politycznych debat

Reprezentacyjna Sala Kongresowa mogła pomieścić prawie 3000 osób. Na jej deskach występowali m.in. The Rolling Stones, Marlena Dietrich, Leonard Cohen i Ella Fitzgerald. To właśnie tam w 1967 roku zabrzmiały pierwsze dźwięki legendarnego koncertu brytyjskiej grupy. Sala pozostaje jednak nieczynna od 2014 roku z powodu przedłużającego się remontu.

Taras widokowy i Sala Gotycka

Najpopularniejsza atrakcja turystyczna budynku mieści się na 30. piętrze, na wysokości 114 metrów. Taras widokowy otacza wieżę pałacu, a wjazd windą zajmuje zaledwie 19 sekund. Bilet normalny kosztuje 25 złotych, ulgowy – 20 złotych. Przed wyjściem na zewnątrz zwiedzający przechodzą przez Salę Gotycką, której nazwa pochodzi od gwiaździstego sklepienia.

Podziemia i ślady dawnych instalacji

Zwiedzanie podziemi – dostępne z przewodnikiem i w kasku ochronnym – odsłania prawdziwe techniczne zaplecze gmachu. Zachowały się tu urządzenia z czasów PRL-u, a także oryginalna instalacja wentylacyjna i grzewcza. W przeszłości w podziemiach miała znajdować się bocznica kolejowa prowadząca do Dworca Centralnego oraz tajne przejście do budynku KC PZPR.

Niewiele osób wie, że w holu głównym pierwotnie stała rzeźba „Przyjaźń” autorstwa Aliny Szapocznikow, przedstawiająca dwóch mężczyzn trzymających sztandar. Praca zniknęła po latach, a jej los pozostaje przedmiotem dyskusji varsavianistów. Przed wejściem głównym od strony ulicy Marszałkowskiej wciąż można natomiast podziwiać pomnik Adama Mickiewicza dłuta Stanisława Horno-Popławskiego oraz pomnik Mikołaja Kopernika autorstwa Ludwiki Nitschowej.

Kto i dlaczego krytykował ten gmach?

Od momentu powstania obiekt budził skrajne emocje. Pomysłodawcą był Józef Stalin, a inwestycję firmowano propagandowym hasłem „daru narodu radzieckiego”. Aby zrobić miejsce pod budowę, zburzono około 80 ocalałych kamienic i zlikwidowano sześć odcinków przedwojennych ulic, m.in. Złotej i Chmielnej. Robotnikami z ZSRR (około 3500 osób) opiekowało się specjalnie wzniesione osiedle „Przyjaźń” na Jelonkach.

Kontrowersje wróciły ze zdwojoną siłą w 2007 roku, gdy Maciej Czeredys – pełniący obowiązki wojewódzkiego konserwatora zabytków – wpisał Pałac do rejestru zabytków pod numerem A-735. Decyzji sprzeciwiło się grono intelektualistów i artystów, m.in. Jan Pietrzak i ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski. List protestacyjny trafił także do Lecha Kaczyńskiego, który wcześniej był prezydentem Warszawy.

Równocześnie wielu architektów i historyków broniło wpisu. Prof. Andrzej Tomaszewski, szef Społecznej Rady Ochrony Dziedzictwa Kulturowego, nazwał PKiN „wybitnym przykładem architektury socrealizmu”. Stefan Kuryłowicz podkreślał unikatową skalę i detale wykończenia, a varsavianista Jarosław Zieliński wskazywał na niezwykle wartościowe wyposażenie wnętrz. Dziś w sąsiedztwie budowli funkcjonują już Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie i Plac Centralny, co częściowo zmienia otoczenie, ale nie gasi sporów o symbolikę obiektu.

Wpis do rejestru zabytków z 2 lutego 2007 roku objął nie tylko samą bryłę, ale także jej wystrój, wyposażenie oraz najbliższe otoczenie.

Jakie żywe istoty zamieszkały w PKiN?

Na kolejnych kondygnacjach swoje miejsce znalazło wiele gatunków zwierząt. Ich obecność sprawia, że monumentalny gmach staje się też fragmentem miejskiego ekosystemu, zaskakując zarówno turystów, jak i stałych bywalców.

Sokoły wędrowne – drapieżniki na iglicy

Od 1998 roku na 43. piętrze gniazduje para sokołów wędrownych. Stowarzyszenie na Rzecz Dzikich Zwierząt „Sokół” zainstalowało kamery, dzięki którym można na żywo obserwować życie ptaków. W 2016 roku, po kilkuletniej przerwie, doczekały się one potomstwa – młodym nadano wówczas imiona Bazyl, Orion i Wawa.

Koty pałacowe – symbol podziemi

W podziemnych kondygnacjach od dziesięcioleci przebywa 11 kotów. Ich opiekunką jest pracownica administracji, a zwierzęta regularnie otrzymują pożywienie. Najsłynniejsza anegdota wiąże się z Juliette Gréco: podczas koncertu francuskiej piosenkarki w 1969 roku jeden z kotów miał przejść przez scenę i zniknąć za kulisami.

Pustułki i pszczoły – mniej znani lokatorzy

W basztach na wysokości 15. piętra swoje gniazda wiją pustułki. Jeszcze niżej, na dachu Teatru Studio, od 2015 roku funkcjonuje pasieka miejskich pszczół. Jej opiekunem jest Wiktor Jędrzejewski z grupy „Miejskie Pszczoły”. Owady korzystają z miododajnych krzewów rosnących wokół szóstego piętra.

W podziemiach budynku stale przebywa jedenaście kotów, nad którymi czuwa wyznaczona opiekunka, a administracja PKiN zapewnia im wyżywienie.